ابژه غایب و نگاه مخاطب: ابژه غایب ژاک لکان و نقد روانکاوانه فیلم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 (دانشیار دانشگاه هنر)

2 کارشناس ارشد پژوهش هنر

چکیده

تصویر بر میل نگریستن مخاطب مبتنی­ است. فیلم داستانی با امکانات بصری خود، میل به تماشا را به سمت موضوع اصلی روایت می­برد؛ به این معنا که موضوع را در قالب ابژه­ای بصری ارائه می‌کند، آن را تماشایی می­سازد تا پاسخگوی تمنای نگریستن مخاطب باشد. این ابژه بصری، بسته به مطلوب میل متنی فیلم، می­تواند- از چهره و شمایل کاراکتری خاص گرفته تا مکان­ها، اشیا و عناصر بصری تجریدی که یک مفهوم خاص را نمادین می­کنند- صورت­های گوناگون بپذیرد. با وجود این،گروهی از فیلم­ها، از جمله فیلم­هایی­ که به امور دینی می­پردازند و اشخاص مقدس را به تصویر می­کشند، ابژه­ مورد تمنا؛ یعنی کاراکتر مقدس را از تصویر حذف  و تمنای نگریستن مخاطب را حول محور غیاب شمایل او سازمان­دهی می­کنند.[1] این امر، موقعیت ویژه­ای در مورد مخاطب و وضعیت روانی او در مواجهه با تصویر ایجاد می­کند که توضیح و تحلیل آن، در چارچوب نقد روانکاوانه­ لکانی با محوریت ابژه­a، مدّنظر پژوهش حاضر است؛ به این صورت که پس از توضیح مفاهیمی همچون میل متنی، نگاه و ابژه­ a ضمن یک قیاس تطبیقی، وضعیت مخاطب  و رویارویی با ابژه­ حاضر و غایب؛ و در نهایت، تاثیر غیاب ابژه بر مخاطب، بررسی می­شود.



 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Audience Gaze and The Absent Object: Lacan Object a, and Film Psychoanalysis

نویسندگان [English]

  • Shahabeddin Adel 1
  • Masoume Ganjehei 2
1 Associate Professor at Art University
2 M.A in Art Research
چکیده [English]

Image is rooted in the viewer’s desire to gaze. A narrative film, with all its visual capacities, draws the desire for viewing towards the main plot of the narrative; this is done by objectifying the plot as a visual object, making it spectacular in order to respond to the audience’s desire to gaze. This visual object, dependent on textual desire of the film, can be portrayed (as) - faces, iconic characters, places & objects, abstract visual elements which symbolize a special concept – in different shapes. However, a group of films based on religious issues which portray Saints, the desired object of gaze is eliminated from the visual realm. This would help to organize the desire of gaze around their iconic absence. The latter causes a special circumstance for the viewer and his psychological situation in confronting the images. This is the core axis of the present research which tries to give its explanations & analysis based on Lacanian psychology. The related critical framework of object  a  is the centre of focus in this research; this is done by explaining meanings such as textual desire, gaze and object a, while giving comparative analogy. The position of viewer and his confrontation with present & absent object and finally the effect of object’s absence on viewer are studied.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • image
  • Lacan’s Psychoanalysis
  • Absence
  • Desire
  • object