نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری تخصصی، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)

2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

10.22085/jiscm.2022.284136.1211

چکیده

     به‌کارگیری نغمات موسیقی در قرائت قرآن کریم و تأثیر آن در تغییر مفهومی آیات، مسئله‌ای مهم است که در مجامع قرآنی مغفول واقع شده، هرچند دارای اهمیت بسیاری است. هدف این پژوهش، بررسی نقش نغمات در تغییر مفهومی آیات به هنگام قرائت قرآن کریم است. سؤال اصلی تحقیق این است که میان الحان و مقامات موسیقی با قرائت قرآن کریم و تغییرات معنایی و مفهومی چه ارتباطی وجود دارد؟ روش تحقیق، پیمایشی است و جامعۀ آماری را متخصصان و صاحبنظران، مشتمل بر 86 نفر در حوزۀ قرائت و موسیقی تشکیل می‌دهند. تحقیق به صورت تمام‌شماری و براساس پرسشنامۀ محقق‌ساخته انجام گرفته است. براساس داده‌ها و نیز بررسی نمودار راداری و درصد آماری به‌دست‌آمده از نتایج گویه‌های هدفدار (طیف لیکرت)، ارتباط متغیرها با درصد بالای متوسط مشخص شده و بررسی ماحصل تلفیقی آیات با ساختار نغمات اجراشده در این روش، این مطلب را ثابت می‌کند که نغمات موسیقی هر کدام دارای ماهیت و شخصیت مستقل بوده و به‌کارگیری آن در قرائت، نقش مؤثری در تغییر مفهومی و درک معنایی آیات خواهد داشت. نتایج به‌دست‌آمده، ثابت می‌کنند نغمات موسیقی، در تغییر مفهومی آیات، نقش مستقیم دارند و بهره‌گیری از فنون قرائت، تأثیری مضاعف در درک معنای آیات دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigation of the Role of Tones and Melodies in The Holy Qur’an and its Impact on the Semantic Change of the Verses

نویسندگان [English]

  • hasan soltanpanah 1
  • mohmmad hadi amin naji 2
  • mohmmad saaid fyyaz 3

1 Ph.D. in Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran. (Corresponding Author)

2 Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran.

3 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Implementing musical melodies in the Recitation of the Holy Qur’an and its impact on the semantic change of the verses is a significant issue though less attended by Qur’ani communities, despite its importance. The goal of this study is to investigate the role of melodies in the semantic change of the verses while reciting the Holy Qur’an. The main question of the research is “What is the relationship between the musical melodies and tones, and recitation of The Qur’an and the change of meaning? This is a study research and it has been conducted based on a researcher-made questionnaire. According to the data, the spider chart and statistical percentages achieved from the items (Likert scale), the relationship between the variables, the above-average percentage indicated and analysis of the outcome of the combination of the verses and the structure of the performed melodies derived, this is proven that each of the musical melodies has its own specific and independent nature, and implementing them in recitation will have influential role in the conceptual change and meaning comprehension of the verses. The gained findings prove that musical melodies have a direct impact on the change of the verses’ meaning and using the best of recitation techniques will have an increased effect in comprehending the meaning of the verses.   

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Qur’an
  • Meaning Comprehension
  • Melodies
  • Tones
  • Music
ابن غیبی مراغی، عبد القادر (1344). مقاصد الألحان، (مترجم: تقی بینش)، تهران؛ بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
ابن سینا، ابوعلی حسین (428 ق). شفاء، بخش سوم: در فن موسیقی، تحقیق ابراهیم بیومی، انتشارات بیدار.
ابن خلدون، عبدالرحمن (1336). مقدمۀ ابن خلدون، (مترجم: گنابادی)، چاپ اول، نشر علمی فرهنگی.
اسماعیل‌پور، علی (1368). موسیقی در تاریخ و قرآن، چاپ اول، تهران: چاپ پیام.
اتین، بنسون (1381). «درک جملات موسیقی و کلام»، تازه‌های علوم شناختی، پاییز 81، دورۀ 4.
تهرانی، مهدی (1374). مبانی موسیقی قرائت قرآن کریم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
جر، خلیل (1367). فرهنگ لاروس، (مترجم: حمید طبیبیان)، چاپ دوم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
خفاجی، عبدالمنعم (1408). الازهر فی الف عام، ج 1، بیروت: نشر عالم الکتب.
فرای، دنیس باتلر (1996). آواشناسی اکوستیک، (مترجم: نادر جهانگیری)، مشهد: دانشگاه فردوسی.
رضایی، محمد (1381). موسیقی الفاظ و عبارات و جایگاه آن بر روح و روان، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دورۀ 47.
زینالیپور، زین‌العابدین (1389). هنر قرائت، (چاپ اول)، انتشارات مشهور.
سربلند، محمدمهدی (1397). «موسیقی عربی و قرائت قرآن»، فصلنامۀ دانشگاه فردوسی مشهد، شمارۀ 50.
شاه میوه، غلامرضا (1385). هنر تلاوت، چاپ دوم، انتشارات بوستان فدک، اصفهان.
عرب القبانی، محمد (1377). صوت و لحن در قرائت، (مترجم: حسین ملکزاده)، قم: انتشارات حضور.
فارابی، ابونصر (1375). الموسیقی الکبیر، (مترجم: ابوالفضل بافنده)، تهران: انتشارات پارت.
قاسم‌نیا، سالم (1396). «موسیقی قرآن در فرایند ترکیب آرایش معطوف به معانی واژگان»، نشریۀ کتاب قیم دانشگاه ادیان.
کریستینا، نلسون (1390). هنر قرائت قرآن، (مترجم: محمدرضا ستوده‌نیا)، تهران، نشر زمان نو.
کوپلند؛ آرون (1983). چگونه از موسیقی لذت ببریم، (مترجم: مهدی فروغ)، تهران: انتشارات نگاه.
مروتی، سهراب (1392). «واکاوی موسیقی و نظم آهنگ الفاظ قرآن کریم»، پژوهش‌های ادبی، شمارۀ1.
محمدزاده، علی (2019). «تأثیر موسیقی بر عملکرد شناختی و درک گفتار»، نشریۀ طب توانبخشی، دورۀ 8.
مسگری، جواد (1386). درآمدی بر علم لحن، نشر مؤسسۀ صراط، مشهد.
مشگین فام، بتول (2007). «موسیقی الفاظ قرآن و اثر آن در معنابخشی واژگان»، تحقیقات علوم قرآن و حدیث، دورۀ 26.
معرفت، محمد هادی (1368). «نقش آهنگ در تلاوت»، کیهان اندیشه، شمارۀ 28.
نجفی، شیخ محمد حسن ( 1981م.). جواهر الکلام، چاپ هفتم، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.
نفری؛ بهرام (1380). اطلاعات جامع موسیقی، چاپ پنجم، تهران: انتشارات مارلیک.
نرم‌افزار آموزشی آواز ردیف‌ها و شیوه‌های آوازی، محسن افراریان، نورالانوار.
سایت آموزشی منتدی سماعی للطرب العربی الاصیل، مصر، قاهره www.sama3y./.net
سایت آموزشی نغمه https://telegram.mel/naghmeh-bartar    
سایت آموزشی الازهر فی الف عام مصر؛ قاهره www.wikifeqh.ir
سایت آموزشی مقامات قرآنی https:-//haa_mim.ir
 
Davis Stephen(1994) musical meaning and expression . London carnell university press.
Hanslik Edvard (1957) the beautiful in music .cohen. G . boobs – merril.
Seigneuret, jean, Charles, (1988) dictionary of literary themes andmotifs. Creenwood press: newyork.