فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

تحلیل تِماتیک منطقِ مقاومت و ایستادگی در اندیشه مقام معظم رهبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات، گروه مطالعات فرهنگی و رسانه، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استاد گروه رادیو، دانشکده تولید رادیو و تلویزیون، دانشگاه صدا و سیما، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه ارتباطات، روزنامه‌نگاری و رسانه، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات ورسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استادیار، گروه مدیریت رسانه، دانشکده مدیریت، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
5 استادیار گروه مطالعات فرهنگی و رسانه، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jiscm.2024.448187.1660
چکیده
این پژوهش با هدف تبیین مفهوم "منطقِ مقاومت" از دیدگاه رهبر معظم انقلاب انجام شده است. ایشان در مناسبت‌های مختلف در بیانات و سخنرانی‌هایشان، مقاومت و ایستادگی کردن مردم در برابر نظام سلطه را امری منطقی و عقلانی بیان فرموده‌اند. فهم سخنان ایشان در موضوع «منطقی بودن مقاومت» با توجه به جایگاه شرعی و سیاسی‌شان برای عموم مردم، نخبگان و فعالان عرصه مقاومت ضروری است. مقاله حاضر به دنبال دستیابی به پاسخ این سؤال است که منطقی بودن مقاومت و ایستادگی در اندیشه مقام معظم رهبری به چه دلیل است و مضامین فراگیر آن کدام اند؟ داده‌های پژوهشی از بیانات و سخنرانی‌های ایشان از سال 1371 تا 1402 انتخاب شده است. در این پژوهش با رویکرد کیفی و از روش تحلیل مضمون برای تحلیل سخنان رهبر معظم انقلاب استفاده شده است. با اجرای مراحل این روش و با کدگذاری نقل‌قول‌هایی از سخنان رهبری در باب مقاومت و ایستادگی، 57 مضمون پایه‌ای، 13 مضمون سازمان دهنده و 4 مضمون فراگیر استخراج شده است. 4 مضمون فراگیری که از تحلیل مضمونی منطق مقاومت و ایستادگی از دیدگاه ایشان به‌دست‌آمده است عبارت‌اند از: «اقتدار منطقی مقاومت و ایستادگی»، «مقاومت امری واقع و حتمی»، «تسرّی روحیه مقاومت و ایستادگی»، «جرئت داشتن، هزینه داشتن و نترس بودن در مقاومت». همچنین «منطقِ مقاومت» به‌عنوان هسته و مقوله محوری این پژوهش می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Thematic analysis of the logic of resistance and standing in the thought of the Supreme Leader

نویسندگان English

Alireza Farhang Zad 1
Hasan hkojasteh 2
akbar nasrollahi 3
Sayed Mohsen Bani Hashemi 4
Hamidreza Moghaddam far 5
1 Ph.D. student in Culture & communication, Faculty of Communication Sciences and Media Studies, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Radio, Radio and Television Production Faculty, IRIB University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
3 دانشیار گروه ارتباطات، روزنامه‌نگاری و رسانه، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات ورسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 Assistant Professor, Media Management Department, Management Faculty, South Tehran branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
5 Assistant Professor, Department of Culture & Media Studies, Faculty of Communication Sciences and Media Studies, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

This research was done with the aim of explaining the concept of "logic of resistance" from the perspective of the supreme leader of the revolution. On various occasions, in his statements and speeches, he has stated that it is logical and rational for people to stand up against the domination system. It is necessary for the general public, elites and activists in the field of resistance to understand his words on the subject of "the logic of resistance" considering their religious and political position. The present article seeks to find the answer to the question, what is the reason for the rationality of resistance and standing in the thought of the Supreme Leader and what are its overarching themes? Research data has been selected from his statements and speeches from 1371 to 1402. In this research, a qualitative approach and thematic analysis method has been used to analyze the speeches of the supreme leader of the revolution.By implementing the steps of this method and by coding quotes from the leaders' speeches about resistance and standing, 57 basic themes, 13 organizing themes and 4 inclusive themes have been extracted.

کلیدواژه‌ها English

logic of resistance and standing
Supreme Leader position
domination over people
oppression
enemies of nations
قرآن کریم.
افتخاری، اصغر؛ محمدمهدی سلیمانی (1400). «تأثیر تهدیدات سیاسی- امنیتی‌محور مقاومت بر آسیب‌پذیری رژیم صهیونیستی»، نشریه علمی آفاق امنیت، سال چهاردهم، شماره پنجاه و سوم.
انصاری بارده، رضا؛ و جاودانی مقدم، مهدی (1400). «مفهوم راهبرد مقاومت فعال در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه راهبرد.
بیانات مقام معظم رهبری (1371- 1402).
پارسائیان، علی؛ و اعرابی، محمد (1395). روش تحقیق کیفی، پژوهش‌های فرهنگی، تهران.
دکمیجان، هرایر (1377). جنبش‌های اسلامی در جهان عرب، (مترجم: حمید احمدی)، تهران: کیهان.
سیمبر، رضا (1402). «تحلیل کارکردهای مقاومت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، دو فصلنامه علمی دانش سیاسی، ویژه‌نامه اول «مقاومت»، سال نوزدهم، شماره 2.
شیخ‌زاده، محمد؛ تسلیمی، محمد سعید؛ عابدی جعفری، حسن؛ و فقیهی، ابوالحسن (1390). «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی»، اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، شماره 10، 151- 198.
عمید، حسن؛ و قربان‌زاده، فرهاد (1389). ویرایش جدید «فرهنگ فارسی عمید»، تهران: انتشارات اشجع.
فرهادزاده، حاجی رحیم؛ محمودی، مرتضی؛ و حاتمی، محمدرضا (1401). «راهبرد مقاومت فعال در سبک سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای»، ماهنامه علمی جامعه‌شناسی سیاسی ایران، سال پنجم، شماره ششم.
قاسمی، بهزاد (1397). «ژئوپلیتیـک محـور مقاومـت و امنیـت ملـی جمهـوری اسـلامی ایـران براساس گفتمان انقلاب اسلامی»، فصلنامه علمی- پژوهشی آفاق امنیت، شماره 38.
قاسمی، بهزاد (1399). «الگوی مقاومت اسلامی؛ مطالعه بیانات مقام معظم رهبری»، دو فصلنامه علمی- پژوهشی پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، دانشکده علوم انسانی اسلامی و قدرت نرم دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، سال دهم، شمارة 21.
کمالی، یحیی (1390). «روش‌شناسی تحلیل مضمون و کاربرد آن در مطالعات سیاست‌گذاری عمومی»، فصلنامه علمی-پژوهشی سیاست‌گذاری عمومی، دوره چهارم، شماره 2، 189- 208.
کیا، علی اصغر؛ و فقیهی‌نژاد، مهدی (1397). «تحلیل مضمون مفاهیم ارتباطات و توسعه در مفاد برنامه های چهارم و پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران»، دوفصلنامه علمی- پژوهشی مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، سال ششم، شماره یازدهم.
گوهری مقدم، ابوذر؛ و اسماعیلی، امیرمحمد (1402). «سیاست خارجی آمریکا در مقابله با محور مقاومت پس از بیداری اسلامی»، دو فصلنامه دانش سیاسی، ویژه‌نامه اول «مقاومت»، سال نوزدهم، شماره 2.
لطفی، مهدی؛ شیرخانی، علی؛ و جاودانی مقدم، مهدی (1401). «نقش الگوی انقلاب اسلامی ایران در شکل‌گیری محور مقاومت اسلامی». فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌المللی. پیاپی 53.
لک‌زایی، رضا (1399). «تبیین گفتمان مقاومت در عرصه بین‌الملل با تأکید بر بیانیه گام دوم»، دو فصلنامه جریان‌شناسی دینی معرفتی در عرصه بین‌الملل، دوره دوم، شماره 4، 67- 96.
مجیدی، حسن (1391). ادبیات مقاومت و فلسفه پیدایش مقاومت در کشورهای اسلامی تحت اشغال؛ فلسطین و عراق برای نمونه، نشریه ادبیات پایداری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال سوم، شماره ششم.
محمدی، بیوک (1385). اصول روش تحقیق کیفی نظریه مبنایی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
محمدی، محمود (1392). اسلام‌گرایی: گفتمان مقاومت، دو فصلنامه جامعه‌شناسی تاریخی، دوره 5، شماره 2.
مصللی، احمد (1388). مبانی نظری بنیادگرایی، (مترجم: محمدرضا آرام)، تهران: مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
مهدی‌پور، آسیه (1399). «بررسی ابعاد و پیامدهای راهبرد مقاومت در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله)»، دوفصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره:8، شماره:2 (17 پیاپی)، 1-30.
میرقادری سیدفضل‌الله؛ و کیانی، حسین (1391). «بن‌مایه‌های ادبیات مقاومت در قرآن»، مطالعات ادبی متون اسلامی، دوره 01، شماره 1 - شماره پیاپی 1، 69-97.