فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

تبیین ظرفیت‌های دیپلماسی رسانه‌ای ایران در افزایش همگرایی با تاجیکستان (با رویکرد گراندد تئوری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری علوم ارتباطات، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه علوم اجتماعی و ارتباطات، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
3 استادیار، گروه علوم ارتباطات، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران
چکیده
ایران و تاجیکستان، اشتراکات فراوانی در عرصه‌های مختلف دارند؛ این امر باعث شده هم‌گرایی این دو کشور، در همه امور، دارای اهمیت باشد. از سویی، همراه ساختن تاجیکستان با سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی ایران، نیازمند افزایش قدرت نرم، پذیرش سیاست‌ها و مواضع ایران در میان افکار عمومی و نخبگان تاجیکستانی است. یکی از راهکارهای افزایش هم‌گرایی، استفاده بهینه از دیپلماسی رسانه‌ای است. از این رو، پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال است که دیپلماسی رسانه‌ای چگونه می‌تواند هم‌گرایی این دو کشور را افزایش دهد؟ این پژوهش به روش کیفی و از طریق مصاحبه با 12 نفر از صاحبنظران رسانه‌ای که حداقل دو سال در تاجیکستان زندگی کرده‌اند، انجام شده است. همچنین اعتباربخشی یافته‌ها به‌وسیله باورپذیر کردن گزینشی صورت گرفته است. براساس یافته‌های پژوهش، عوامل تأثیرگذار بر دیپلماسی رسانه‌ای عبارت‌اند از: الف- عوامل علی: قرابت‌های فرهنگی و زبانی، آداب و رسوم، عوامل سیاسی داخلی و خارجی؛ ب- عوامل میانجی: ژئوپلیتیک، همکارهای بین‌المللی و عوامل اقتصادی؛ و ج- عوامل زمینه‌ای: نگرانی‌های امنیتی، وحدت دینی و آمادگی نظامی. لزوم اتخاذ رویکرد جدید در عرصه فرهنگی، دیپلماسی رسانه‌ای فعال و هوشمندانه، شناسایی اقوام و اشتراکات مردمی، احترام به حاکمیت تاجیکستان و در نهایت، سرعت عمل رسانه‌ها در تقویت روابط بین دو کشور، ازجمله نتایج این پژوهش هستند.
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explaining the Capacities of Iran's Media Diplomacy in Increasing Convergence With Tajikistan (With a Grounded Theory Approach)

نویسندگان English

Roya Movaffagh 1
Norooz Hashem Zehi 2
Mandana Saniee 3
1 ,Ph. D in Communication Sciences, Faculty of Humanities Sciences, East Tehran branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant professor, Department of Communication and Social Sciences, East Tehran branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
3 Assistant Professor, Department of Communication Sciences, East Tehran branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Iran and Tajikistan have many commonalities in various fields; this has made the convergence of these two countries in all matters important. On the one hand, bringing Tajikistan along with Iran’s regional and international policies requires increasing soft power and accepting Iran’s policies and positions among the Tajik public and elite. One of the solutions to increase convergence is the optimal use of media diplomacy. Hence, the present study seeks to answer the question of how media diplomacy can increase the convergence of these two countries? This study was conducted qualitatively and through interviews with 12 media experts who have lived in Tajikistan for at least two years. The findings were also validated by selective credibility. According to the study findings, the factors influencing media diplomacy include: A- Causal factors: cultural and linguistic affinities, customs and traditions, domestic and foreign political factors; B- Mediating factors: geopolitics, international partners and economic factors; and C- Contextual factors: security concerns, religious unity and military preparedness. The necessity to adopt a new approach in the cultural field, active and intelligent media diplomacy, recognition of ethnicities and commonalities, respect for the sovereignty of Tajikistan and finally, the speed of the media in strengthening relations between the two countries are among the results of this research.

کلیدواژه‌ها English

Media Diplomacy
Convergence
Iran
Tajikistan
 آکینر، شیرین (1367). «اقوام مسلمان اتحاد جماهیر شوروی، (مترجم: محمدحسین آریا)، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ابوالحسن شیرازی، حبیب‌اله (1397). «روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران و تاجیکستان؛ بسترهای هم‌گرایی و زمینه‌های واگرایی»، فصلنامه مطالعات روابط بین الملل، سال 971، دوره 11، 40-9.
ابوالحسن شیرازی، حبیب‌اله (1384). «توسعه مناسبات ایران و آسیای میانه؛ ارائه راهبردها»، مجله جغرافیا و توسعه، بهار و تابستان.
 اکرامی‌نیا، محمد؛ و فهیم دانش، شهاب (1397)، «نقش دیپلماسی رسانه‌ای برون مرزی در تحکیم جایگاه منطقه‌ای ایران»، پژوهشنامه رسانه بین‌الملل، سال سوم، شماره 3.
 اوبیمن، ویلیام (2023). «مبارزه برای هویت در تاجیکستان پس از شوروی»، نشریه بررسی امور بین الملل خاورمیانه، جلد 3، شماره 4.
 باقری، اسماعیل (1398). «راهکارهای رسانه‌ای برون‌مرزی برای بهره‌برداری از اشتراکات ایران و تاجیکستان برای توسعه مناسبات»، پژوهش‌های کاربردی معاونت برون‌مرزی.
بدوحی، منوچهر (1390). «تأثیر تعاملات اقتصادی در توسعه روابط ایران و تاجیکستان»، فصلنامه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، شماره 12، زمستان.
حق‌پناه، جعفر؛ شیرازی موگویی، سیمین؛ و علیزاده، شیوا (1394)، قدرت نرم ایران در آسیای مرکزی و قفقاز، تهران: ابرار معاصر.
 حکیم، حمید (1400). «تأثیر ژئوپلیتیک بر رفتار دولت در تاجیکستان»، فصلنامه دولت‌پژوهی مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، سال هفتم، شماره 26، تابستان 1400، 1-25.
 خبرگزاری آناتولی (2023). فصل جدید در روابط ایران و تاجیکستان، 11 دسامبر، قابل دسترس در:
https://www.aa.com.tr/fa
 خبرگزاری ایسنا (1402)، هدف‌گذاری تجارت 500 میلیون دلاری ایران در تاجیکستان، 7آذر، قابل دسترس در:
 خبرگزاری تسنیم (1398)، پرس‌تی‌وی وارد حوزه استحفاظی رسانه‌های غول‌پیکر دنیا شده است، قابل دسترس در:
https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/04/05/2041365/
 خبرگزاری جمهوری اسلامی (1402)، مروری بر تبادلات اقتصادی و تجاری ایران و تاجیکستان، 7 دی، قابل دسترس در:
خرازی، آذر، زهرا؛ و احسانی، نرگس (1388). جریان‌شناسی جهانی رسانه‌های بزرگ، انتشارات معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی.
رادیو نوروز (1400)، «سینمای تاجیکستان 90 ساله شد»، قابل دسترس در:
سلطانی‌فر، محمد؛ و خانزاده، لیلا (1395). «دیپلماسی رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات فرهنگ و ارتباطات، سال 14، شماره 22، تابستان 92.
سیف‌زاده، سید حسین (1377). «آسیای مرکزی: هم‌گرایی منطقه‌ای، توسعه ملی و نقش ایران در آن»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره 40.
 عطری سنگری، فاطمه (1396). مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران، قابل دسترس در:
https://tisri.org/?id=9wx8rdxv
 فراستخواه، مقصود (1398). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر نظریه پایه (گراندد تئوری)، تهران: نشر آگاه.
فشارکی، حسنعلی (1377). «ایران و تاجیکستان؛ چالش‌ها و منافع ملی ایران»، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، سال 7 دوره3، شماره 22.
 گودرزی، الهام؛ و صباغ، الهام (1396). «نسبت‌سنجی شهر و دیپلماسی در عصر جهانی شدن»، فصلنامه مطالعات راهبردی، دوره7، شماره23، 7-51.
لیندوف، تامس؛ و برایان، تیلور (1388). روش‌های تحقیق کیفی در علوم ارتباطات، (مترجم: عبدالله گیویان)، انتشارات همشهری.
میرفخرایی، سیدحسن؛ و فیروزمندی بندپی، مجید (1398). «مطالعه تطبیقی دیپلماسی رسانه‌ای ایراین و ترکیه در آسیای مرکزی و قفقاز»، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 12، شماره 1، بهار و تابستان.
نادری‌فر، مهین؛ گلی، حمیده؛ و قلیجایی، فرشته (1396). «گلوله‌برفی؛ روشی هدفمند در نمونه‌گیری تحقیقات کیفی»، نشریه گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، دوره 14، شماره 41.
نصراللهی، فرشته؛ ابوالحسن شیرازی، حبیب‌الله؛ و بخشایش اردستانی، احمد (1398). «هویت و ساختار سیاسی در آسیای مرکزی با تاکید بر تاجیکستان»، پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دوره نهم، شماره دوم، 10 و 11.
نوابخش، مهرداد (1387). دیپلماسی رسانه‌ای به مثابه ابزار سیاست خارجی، تهران: مرکز گروه پژوهش‌های فکری و اجتماعی.
ورجاوند، پرویز (1373). « میراث تمدن ایرانی در سرزمین‌های آسیایی اتحاد شوروی»، نشریه هنر و مردم، شماره 135.