فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

تحلیل نشانه‌شناختی سیاست هویت زنان در خبر شبکه ایران اینترنشنال؛ در جریانات 1401 (فوت مهسا امینی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای مطالعات زنان، دانشکده زن و خانواده، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران (نویسنده مسئول)
2 دانشجوی دکترای مطالعات زنان، دانشکده زن و خانواده، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
3 استادیار گروه فرهنگ پژوهی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران
چکیده
در این پژوهش، اخبار شبکه ماهواره‌ای ایران اینترنشنال در جریانات سال 1401 و در بازه زمانی 22 شهریور تا 24 مهر با هدف شناسایی سیاست هویت زنان مورد تحلیل نشانه‌شناختی قرار گرفته است. به این منظور، با به‌کارگیری روش نشانه‌‌شناسی«جان فیسک»، رمزگان‌های فایل‌های خبری انتخاب شده (در سه سطح رمزگان اجتماعی، فنی و ایدئولوژیک در بازه زمانی مذکور و با تمرکز بر«سیاست هویت»،«هویت زنان» و «کارکرد رسانه در هویت‌سازی» بررسی شد. نشانه‌‌شناسی اخبار مذکور بیانگر این واقعیت است که تصاویر و متن اخبار پس از رمزگشایی و تفسیر، این امکان را فراهم می‌‌کنند که از چشم‌‌اندازی دیگر به درون‌‌مایه خبر بپردازیم. بر این اساس، یافته‌های پژوهش عبارت‌اند از: چهارچوب اصلی اخبار مربوطه، مبتنی بر هدف اصلی تضعیف و براندازی نظام جمهوری اسلامی است که برای این امر، استراتژی‌های مختلف طراحی شده است؛ روش‌‌هایی از قبیل دامن زدن به تقابل نظام و مردم- و به خصوص جامعه زنان- تحریک قومیت‌ها علیه نظام و تخریب چهارچوب‌های ارزش‌شناختی دین و حاکمیت و تولید ادبیات و روایت‌های متعدد علیه آن، مظلوم‌نمایی و پرونده‌‌سازی ضدحقوق بشری و بازتولید کنش‌ها و شعارهایی از جنس جنبش‌های فمینیستی مانند آزادی، برابری، حق زنان، بدن زنانه و استفاده از نمادها و نشانه‌هایی که به نوعی، هویت جمعی مقاومت و جریان سیاست هویت را تقویت می‌کند.
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Semiotic Analysis of Women's Identity Politics in Iran International Network’s News During 2022 Events (Death of Mahsa Amini)

نویسندگان English

Sima Bagherzade 1
Maryam Daghagheleh 2
Farshad Mahdipour 3
1 Ph.D Candidate in Women's Studies, Faculty of Women and Family, University of Reliogions and Denominations, Qom, Iran (Corresponding Author)
2 Ph.D Candidate in Women's Studies, Faculty of Women and Family, University of Reliogions and Denominations, Qom, Iran
3 Assistant Proffessor, Department of Cultural Studies, The Research Institute for Islamic Culture and Thought, Tehran, Iran
چکیده English

In this study, the news of the Iran International satellite network in the year 2022 and in the period from September 11 to October 15 have been subjected to semiotic analysis with the aim of identifying women's identity politics. For this purpose, by applying the semiotic method of John Fisk, the codes of the selected news files (specifically, 7:00 PM news section of this network) were examined at three levels of social, technical and ideological codes in the aforementioned period, focusing on identity politics, women's identity and the function of the media in identity formation. The semiotics of the aforementioned news reflects the fact that the images and text of the news, after decoding and interpretation, provide the possibility to approach the news content from another perspective. Accordingly, the findings of the study are: the main framework of the relevant news is based on the main goal of weakening and overthrowing the Islamic Republic governance, for which various strategies have been designed; methods such as fueling the conflict between the governance and the people - and especially the women's community - inciting ethnic groups against the system and destroying the value frameworks of religion and governance and producing numerous literature and narratives against it, playing the innocent and making anti-human rights cases and reproducing actions and slogans from feminist movements such as freedom, equality, women's rights, the female body and using symbols and signs that in a way strengthen the collective identity of the resistance and the flow of identity politics.

کلیدواژه‌ها English

Media
Women
Identity Politics
Semiotics
Iran International Network
آسابرگر، آرتور (1379). روش های تحلیل رسانه، (مترجم: پرویز اجلالی)، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد.
آل‌سید غفور، محمدتقی؛ و علیرضا زهیری (1395). «سیاست هویت و جنبش‌های اجتماعی جدید»، علوم سیاسی، 74.
ابو، بوسا (1385). امپریالیسم سایبر، انتشارات ثانیه.
 
امیرپور سعید، محمدعلی (1383). «قشربندی و نابرابری اجتماعی»، فصلنامه مطالعات کاربردی جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی.
برایت، جاناتان (1396). شکاف اجتماعی اخبار؛ مجموعه مقالات رهیافت های رسانه ای، (مترجم: ریحانه سادات ذاکری)، تهران: خبرگزاری فارس.
پارسانیا، حمید (1387). «رویکرد انتقادی فلسفه اسلامی به رابطه عقل و جنسیت»، خردنامه همشهری، 26، 20.
تافلر، آلوین (1377). به سوی تمدن جدید، (مترجم: محمدرضا جعفری)، سیمرغ.
تانگ، رزمری (1400). درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی، (مترجم: منیژه نجم عراقی)، نشرنی.
جنکینز، ریچارد (1381). هویت اجتماعی، (مترجم: تورج یاراحمدی)، نشر شیرازه.
حاتمی، محمدرضا؛ و مذهبی، سارویه (1390). «رسانه ونگرش زنان به هویت جنسیتی خود»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، دوره 4، شماره 2.
خرازی آذر، رها. (1385). دیپلماسی رسانه ای؛ رسانه فرهنگ و سیاست، مرکز تحقیقات استراتژیک.
دانسی، مارسل (1387). نشانه شناسی رسانه‌ها، (مترجمان: گودرز میرانی و بهزاد دوران)، تهران: چاپار.
ریزمن، لئونارد؛ و ماریانف، انگویتا (1383). جامعه شناسی قشرها و نابرابری اجتماعی. (مترجم: محمد قلی‌پور)، آوای کلک.
زابلی‌زاده، اردشیر (1393). چهارچوب‌بندی، خبر و رسانه‌ها، دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.
 
سجادی، مهدی (1383). «بررسی تطبیقی هویت زن از منظر مدرنیسم و پست مدرنیسم»، دو ماهنامه علمی-پژوهشی دانشگاه شاهد.
سجودی، فرزان؛ و عظیمی فرد، فرزانه (1393). «نشانه شناسی خبر در تلویزیون»، پژوهش های ارتباطی، سال 22، شماره 2.
 شومیکر، پامیلا (1392). دروازه بانی، (مترجم: حسین افخمی)، تهران: نی.
صفایی نژاد، قاسم (1395). جریان سازی در فضای مجازی با تأکید بر رسانه‎‌های اجتماعی.
عطارزاده، مجتبی (1388). «رسانه‌ها و بازتاب هویت زن در عرصه عمومی»، مجله علمی پژوهشی تخقیقات زنان، سال سوم؛ شماره اول.
فرقانی، محمدمهدی؛ و تقوی، محمدرضا (1398). «از گفتمان سازی تا جریان سازی بی بی سی فارسی»، فصلنامه پژوهش های ارتباطی، شماره 1 .
فوکویاما، فرانسیس (1398). هویت.
فیسک، جان (1380). «فرهنگ تلویزیون»، ارغنون، 19.
قربانی رضوان، زهرا؛ و دیگران (1402). «بررسی نشانه شناسانه ماهیت زن در سریال‌سازی غربی براساس نظریه جان فیسک»،  فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای ارتباطات و رسانه، شماره4.
کازنو، ژان (1372). جامعه شناسی وسایل ارتباط جمعی، انتشارات اطلاعات.
لازار، ژودیت (1380). افکارعمومی، (مترجم: مرتضی کتبی)، تهران: نشرنی.
محمدپور، احمد (1396). روش تحقیق معاصر در علوم انسانی، تهران: ققنوس.
مسعودی، امیدعلی؛ و خسروی، شهناز (1392). «بررسی شیوه‌های بازنمایی زن در شبکه تلویزیون ماهواره‌ای من وتو»، فصلنامه علمی ترویجی وسایل ارتباط جمعی، شماره3.
مهدی‌زاده، سیدمحمد (1389).«نظریه‌های رسانه؛ اندیشه های رایج و دیدگاه های انتقادی»، همشهری.
تحلیل نشانه‌شناختی فمینیسم رسانه‌ای در رویکرد بی‌بی‌سی فارسی به مسائل زنان ایرانی. (بلا تاریخ).
وردی نژاد، فریدون؛ و بهرامی رشتیانی، شهلا (1388). جامعه شناسی خبر، تهران: ثانیه.
هاشمی، سیدضیا؛ و نصیبی، مرجان (1400). «هویت مطالعه جوان ایرانی در جامعه شبکه‌ای»، مطالعه و تحقیقات اجتماعی ایران.
هرمزی‌زاده، علی؛ و دیگران (1393). «تحلیل محتوای خبر60 دقیقه بی بی سی فارسی»، فصلنامه رادیو تلویزیون، سال 10، شماره 24.