فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

تحلیل گفتمان انتقادی سیر تحول انیمیشن‌های والت دیزنی با محوریت زن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
منا حاجی زاده 1
محمدحسین شرف زاده 2
اسماعیل جدیدی خیرآبادی 3
1 دانشجوی دکتری، گروه زبان‌شناسی همگانی، دانشکده علوم انسانی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.
2 استادیار گروه زبان‌شناسی همگانی، دانشکده علوم انسانی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران (نویسنده مسئول).
3 استادیار گروه زبان‌شناسی همگانی، دانشکده علوم انسانی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.
10.22034/jiscm.2022.325778.1345
چکیده
تحلیل رسانه‌های تصویری با استفاده از رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی، روشی مؤثر است. این پژوهش کیفی با رویکردی نو و با بهره‌گیری از آرای فرکلاف در سنت تحلیل گفتمان انتقادی، به بررسی سیر تحولی انیمیشن‌های والت دیزنی با محوریت زن پرداخته است. در این راستا هر دو جنبۀ زبانی و غیر‌زبانی سه انیمیشن والت دیزنی- سفیدبرفی و هفت کوتوله، دیو و دلبر و یخ‌زدۀ۲ که هر کدام به ترتیب، نمایندۀ دورۀ کلاسیک، رنسانس و عصر جدید هستند- مورد تحلیل قرارگرفته است. معیار انتخاب این انیمیشن‌ها، به‌غیر از زن بودن شخصیت اصلی، بُعد زمانی آن است. در تحلیل سه‌گانۀ فرکلاف، بخش توصیف با توجه به آرای هلیدی، بخش تفسیر متن و تفسیر نشانه‌های تصویری با کمک آرای لیوون و فیلسوفانی چون میشل فوکو و بخش تبیین- که به تحلیل گفتمان، روابط قدرت، نهادهای اجتماعی و هژمونی می‌پردازد- با عنایت به آرای فوکو، آلتوسر و پیر بوردیو صورت گرفته است. به علاوه، با بهره‌گیری از آرای لیوون، پیرس و بارت، انواع نشانه‌ها تحلیل شده‌اند. همچنین این سه‌گانه،‌ نه به‌صورت مجزا، بلکه در پیوند با یکدیگر و در سنت هگلی بررسی شده است. با بهره جستن از این نظرات، چگونگی بازنمایی زن در انیمیشن‌ها نشان داده شده و هدف، قدرت و هژمونی‌‌ نهان در پشت این پویانمایی‌‎ها بیان شده است. سازندگان انیمیشن‌ها از کنشگر شدن شخصیت زن، به جز تحمیل سبک ‌خاصی از زندگی به مخاطب، به فروش بیشتر و کسب ثروت رسیده‌اند.
 
کلیدواژه‌ها
پویانمایی
تحلیل گفتمان انتقادی
زن
فرکلاف
والت دیزنی

عنوان مقاله English

Critical Discourse Analysis of the Evolution of Walt Disney Animations Focused on Females

نویسندگان English

Mona Hajizadeh 1
Mohammad Hossein Sharafzadeh 2
Esmaeil Jadidi Kheirabadi 3
1 Ph.D. Student, Department of General Linguistics, Faculty of Humanities, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran.
2 Assistant Professor, Department of General Linguistics, Faculty of Humanities, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. (Corresponding Author)
3 Assistant Professor, Department of General Linguistics, Faculty of Humanities, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht, Iran.
چکیده English

Analysis of visual media using the critical discourse analysis approach is an effective method. With a new approach and using Fairclough's views in the tradition of critical discourse analysis, this qualitative study has dealt with the Evolution of Walt Disney animations’ focus on females. Accordingly, both linguistic and non-linguistic aspects of three Walt Disney animations, Snow White and the Seven Dwarfs, Beauty and the Beast, and Frozen 2 -each of which respectively representing classic, renaissance and new era periods- have been analyzed. The selection criterion for these animations, apart from their “female” main character, is their temporal dimension. In Fairclough's three-dimensional analysis framework, the description section is based on Halliday's views, the text and visual signs interpretation section is based on Leuween’s views and philosophers such as Michel Foucault, and the explanation section -which analyzes discourse, power relations, social institutions, and hegemony- is based on the views of Foucault, Althusser, and Bourdieu. In addition, various types of signs have been analyzed by taking advantage of leuween’s, Pierce’s and Barthes’s views. Also, the trinity has not been separately analyzed, but in connection with each other and in the Hegelian tradition. Using these views, how women are represented in these animations has been shown and the purpose, power, and hegemony behind these animations are expressed. In addition to imposing a special lifestyle on the audience, the creators of the animations have achieved more sales and wealth by activating the female character.

کلیدواژه‌ها English

Animation
Critical Discourse Analysis
Woman
Fairclough
Walt Disney
آشوری، الهام (1390). بررسی سیر تحولی نقش زنان در فیلم‌های انیمیشن دیزنی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ تصویر متحرک، دانشگاه هنر، دانشکدۀ سینما تئاتر.
احمدی، بابک (1396). ساختار و تأویل متن، تهران: نشر مرکز.
الیاده، میرچا (1991). متون مقدس بنیادین از سراسر جهان، (مترجم: مانی صالحی علامه)، تهران: فراروان.
بابک‌معین، مرتضی (1394). معنا به مثابه تجربۀ زیسته (گذار از نشانه‌‌‌‌‌‌‌شناسی کلاسیک به نشانه‌‌‌‌‌‌‌شناسی با دور‌‌‌‌‌‌‌نمای پدیدارشناسی)، تهران: سخن.
بابک‌معین، مرتضی (1396). ابعاد گمشدۀ معنا در نشانه‌شناسی روایی کلاسیک )نظام معنایی تطبیق یا رقص در تعامل)، تهران: شرکت انتشارت علمی فرهنگی.
برن، لوسیا؛ و دیگران (2004). جهان اسطوره‌‌ها (یونانی، رومی اسکاندیناوی، مصری، سلتی)، (مترجم: عباس مخبر)، جلد اول، تهران: نشر مرکز.
بشیر، حسن؛ و جواهری، جواد (۱۳۹۵). «تحلیل انیمیشن‌های هالیوودی با رویکرد تربیتی»، فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران، دورۀ دهم، شمارۀ 4، 87-116.
بیتس، دانیل؛ و پلاگ، فرد (2002). انسان‌شناسی فرهنگی، (مترجم: محسن ثلاثی)، جلد اول، تهران: انتشارات علمی.
پاترسون، مارک (2018). مصرف و زندگی روزمره، (مترجمان: جمال محمدی و نرگس ایمانی مرنی)، تهران: نشر نی.
پیرسون، کیث آنسل؛ و کی، جان مولر (2002). فلسفۀ برگسن، (مترجم: محمدجواد پیرمرادی)، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم‌انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعۀ علوم ‌انسانی.
تودورف، تزوِتان (1984). منطق گفتگویی میخائیل باختین، (مترجم: داریوش کریمی)، تهران: مرکز.
جانستون، اِیدرین (2013). ژاک لکان، (مترجم: هیمن برین)، جلد 32، تهران: ققنوس.
ده صوفیانی، اعظم (1388). والت دیزنی و کلیشه‌سازی برای کودکان، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکدۀ علوم اجتماعی.
رشیدیان، عبدالکریم (1393). فرهنگ پسا‌‌‌‌‌‌‌مدرن، تهران: نشر نی.
روزنبرگ، دونّا (2001). اساطیر جهان داستان‌ها و حماسه‌ها، (مترجم: عبدالحسین شریفیان)، جلد1، تهران: انتشارات اساطیر.
ریتزر، جورج (2011). نظریۀ جامعه‌شناسی، (مترجم: هوشنگ نایبی)، تهران: نشر نی.
سجودی، فرزان (1397). نشانه‌‌‌‌‌‌‌شناسی کاربردی، تهران: علم
سولومون، رابرت سی (1997). تاریخ فلسفۀ راتلج (عصر ایده‌آلیسم آلمانی)، (مترجم: حسن مرتضوی)، جلد6، تهران: نشر چشمه.
شعیری، حمیدرضا (1391). نشانه-معناشناسی دیداری (نظریه و کاربردها)، تهران: سخن
شعیری، حمیدرضا. (1395). نشانه‌معناشناسی ادبیات، تهران: انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
شوالیه، ژان؛ و گِربران اَلَن (1995). فرهنگ نمادها (اساطیر، رویاها، رسوم ایماء و اشاره، اشکال و قوال، چهره‌ها، رنگ‌ها، اعداد)، (مترجم: سودابه فضایلی)، تهران: انتشارت جیحون.
فرکلاف، نورمن (19۹۵). تحلیلِ انتقادیِ گفتمان، (مترجم: فاطمه شایسته و دیگران)، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
فلاوردو، جان؛ و ریچاردسون، جان (2018). راهنمای گفتمان‌شناسی انتقادی، (مترجم: گروه مترجمان)، قم: لوگوس.
فِلدمن، جروم (2006). از موکول تا استعارۀ نظریۀ نورونی زبان، (مترجم: جهانشاه میرزابیگی)، تهران: انتشارات آگاه.
کاپلستون، فردریک چارل (1985الف). تاریخ فلسفه (یونان و روم)، (مترجم: سیدجلال‌الدین مجتبوی)، جلد1، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
کاپلستون، فردریک چارلز (1985ب). تاریخ فلسفه (از ولف تا کانت)، (مترجمان: اسماعیل سعادت و منوچهر بزرگمهر)، جلد6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
کوبلی، پاول (2010). سِیر نشانه‌شناسی، (مترجم: راحله قاسمی)، تهران: انتشارات سیاهرود.
گرمس، آلژیرداس ژولین (1987). نقصان معنا (عبور از روایت‌شناسی ساختارگرا: زیبایی‌شناس حضور)، (مترجم: حمیدرضا شعیری)، تهران: نشر خاموش.
لیوون، تئوون (2005). آشنایی با نشانه‌‌‌‌‌‌‌شناسی اجتماعی، (مترجم: محسن نوبخت)، تهران: نشر علمی.
مافی‌مقدم، حسین (1399). نظام فلسفی هگل، تهران: نقد فرهنگ.
محمد‌‌‌‌‌‌‌پور، احمد (1397). روش در روش، قم: لوگوس.
محمد‌‌‌‌‌‌‌پور، احمد (1397). ضدِ روش، قم: لوگوس.
موحد، ضیاء (1398). درآمدی به منطق جدید، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
میتفورد، میراندا بوروس. (2008). دایرۀالمعارف مصور نمادها و نشانه‌ها، (مترجمان: معصومه انصاری و حبیب بشیر‌پور)، تهران: نشر سایان.
نوذری، حسینعلی (1394). نظریۀ انتقادی مکتب فرانکفورت در علوم‌اجتماعی و انسانی، تهران: آگه
وال، ژان آندره (1953). بحث در مابعدالطبیعه، (مترجم: یحیی مهدوی)، تهران: خارزمی
هایدگر، مارتین (1927). هستی و زمان، (مترجم: سیاوش جمادی)، تهران: نشر ققنوس
هلیدی، مایکل؛ و حسن، رقیه (1989). زبان بافت و متن (جنبه‌‌‌‌‌‌‌ها‌‌‌‌‌‌‌یی از زبان در چشم‌‌‌‌‌‌‌اندازی اجتماعی نشانه‌‌‌‌‌‌‌شناختی)، (مترجمان: مجتبی منشی‌‌‌‌‌‌‌زاده و طاهره ایشانی)، تهران: نشر علمی.
یانگ، جولیان (2014). فلسفۀ قاره‌ای و معنای زندگی، (مترجم: بهنام خداپناه)، تهران: انتشارات حکمت.
یورگنسن، ماریان؛ و فیلیپس، لوئیز (2002). نظریه و روش در تحلیل گفتمان، (مترجم: هادی جلیلی)، تهران: نشر نی.
Davis, Amy. (2006). Good Girls & Wicked Witches: Women in Disney's Feature Animation, New Barnet: John Libbey, Print.
Sadden, Maddy. (2019). A representation of femininity in Disney’s animated movies Snow White, Mulan, and Brave, Master Thesis, Creative Industries Radboud University Nijmegen
Saladino, Caitlin J. (2014). Long May She Reign: A Rhetorical Analysis of Gender Expectations in Disney's Tangled and Disney/Pixar's Brave, UNLV Theses, Dissertations, Professional Papers, and Capstones, 2137